BRON: Le Soir, 3 september 2026

In het hart van Brussel is het op de spoedeisende hulp van het Universitair Ziekenhuis Saint-Pierre altijd druk. De medische teams vangen dagelijks slachtoffers van straatgeweld op, naast tal van andere noodsituaties. In de gangen vertellen de spoedeisendehulppersonen over een dagelijkse praktijk waarin het onvoorspelbare de norm is.

Zij weten niet altijd wanneer zij zal aankomen. Noch in welke toestand. Soms weten zij zelfs niet dat zij onderweg is. Een slachtoffer van een schietpartij kan enkele minuten van tevoren worden aangekondigd door de Smur. Maar het kan ook rechtstreeks voor de spoedeisende hulp van het CHU Saint-Pierre worden afgeleverd, zonder letseloverzicht of voorafgaande voorbereiding. In beide gevallen blijft één ding onveranderd: de medische teams moeten paraat staan.

Deze voorbereiding begint al ruim voordat de patiënt arriveert. Elke ochtend komen de teams bijeen, controleren zij de apparatuur en oefenen zij de verschillende scenario’s die zich zouden kunnen voordoen. Iedereen kent zijn rol en, bovenal, zijn plaats. In de «traumazaal» komt deze verdeling zelfs tot uiting in de kleding en de indeling van de ruimte. Aan de jassen zijn de verschillende functies te herkennen: luchtwegen, bloedsomloop, chirurgie… De «traumaleider», oftewel de dirigent, draagt een geel jasje. Vanuit zijn positie behoudt hij het overzicht over de patiënt en coördineert hij de verschillende hulpverleners. Op de vloer neemt iedereen de plek in die bij zijn of haar rol hoort.

Niets wordt aan het toeval overgelaten.

«Het klinkt misschien wat anekdotisch, maar het levert veel voordeel op. Dankzij de precieze werkplekken wordt voorkomen dat men elkaar in de weg loopt. Het doel is dat iedereen precies weet waar hij moet zijn en wat hij moet doen. De rollen zijn uiterst duidelijk afgebakend. Er is geen dubbel werk en er gaat geen tijd verloren doordat bijvoorbeeld twee personen dezelfde zaken voorbereiden. Ook onze communicatie is sterk gestandaardiseerd», legt Maximilien Depasse uit, verpleegkundige en het brein achter deze ruimtelijke organisatie. Dankzij deze precisie kunnen de teams tijd besparen. Veel tijd. Zijn collega’s knikken instemmend. «Wat we vroeger in 45 minuten deden, doen we nu in 20 minuten», constateert dr. Emilie Bils, coördinatrice van het Trauma Center. Een verschil dat van groot belang kan zijn wanneer elke minuut telt. Eric Schweitzer, adjunct-hoofdverpleegkundige, erkent: «Die 20 gewonnen minuten hebben echt invloed op het verdere verloop van de behandeling van de patiënt.»

32 procent van de verwondingen is het gevolg van geweld in de stad

Het Universitair Ziekenhuis Saint-Pierre is door de DGU, de Duitse vereniging voor traumatologie, gecertificeerd als supraregionaal Traumacentrum van niveau 1. « Dit is het hoogste erkenningsniveau in Europa voor de behandeling van ernstige trauma’s», legt dr. Emilie Bils uit. «Concreet betekent dit dat wij in staat zijn om 24 uur per dag en zeven dagen per week alle soorten trauma’s te behandelen. » Op de spoedeisende hulp worden patiënten opgevangen door een multidisciplinair team bestaande uit vier artsen, waaronder chirurgen, anesthesisten en intensivisten, evenals drie verpleegkundigen.

Deze expertise is ook te verklaren door de ligging van het ziekenhuis. Het CHU Saint-Pierre, gelegen in het hart van Brussel, bevindt zich in de frontlinie bij het behandelen van letsels als gevolg van stedelijk geweld, zonder zich daar echter toe te beperken: valpartijen van grote hoogte, ongevallen met steps en fietsen maken eveneens deel uit van het dagelijkse werk van de teams. Stedelijk geweld alleen al vertegenwoordigt 32 % van de behandelde verwondingen. Onder de ernstigste gevallen maken verwondingen door vuurwapens of steekwapens ongeveer één op de vijf gevallen uit. Een fenomeen dat toeneemt, zo constateren de spoedeisendehulpartsen unaniem. Deze constatering sluit aan bij de cijfers over schietpartijen in Brussel die door de procureur des Konings, Julien Moinil, tijdens zijn laatste persconferentie werden bekendgemaakt: sinds 2025 hebben er meer dan 150 schietpartijen plaatsgevonden, waarvan 69 dit jaar.

Een ander opvallend kenmerk: patiënten met schotwonden zijn vaak erg jong. «Bij onze patiënten met schotwonden ligt de gemiddelde leeftijd op 25 jaar. Dat is vrij jong. Enkele jaren geleden, toen ik nog assistente was, kregen we af en toe wel eens zulke gevallen, maar dat was zeldzaam», vertelt dr. Emilie Bils.

Toch heeft een kogel geen invloed op de regels voor de behandeling. «Onze werkwijze verandert niet, of het nu gaat om een steekwond, een schotwond of een ongeval met een step. De patiënt wordt op dezelfde manier behandeld», benadrukt dr. Marie-Astrid de Villenfagne. Op de spoedeisende hulp streven de artsen er in de eerste plaats naar de patiënt te stabiliseren. «We gaan geen kogel verwijderen. Ons doel is de patiënt te stabiliseren met het oog op zijn overbrenging naar de operatiekamer.» De prioriteit ligt dus bij het behandelen van wat onmiddellijk levensbedreigend is, alvorens over te gaan tot de volgende stap.

Veiligheid: een prioriteit

Een schietpartij kan echter nog een bijkomend gevolg hebben: het kan een veiligheidsprobleem opleveren. «Als onze veiligheid moet worden gewaarborgd, kunnen bepaalde maatregelen worden genomen. Als de politie ons bijvoorbeeld meedeelt dat er sprake is van meerdere daders, dat zij zouden kunnen proberen het slachtoffer te doden of dat er nog steeds sprake is van een dreiging, dan zijn dat factoren waarmee rekening moet worden gehouden», aldus dr. Marie-Astrid de Villenfagne. Ook in de praktijk bestaat dit risico. «Soms krijgen we instructies van de centrale waarin ons wordt gevraagd op een afgesproken plek te wachten totdat de politie ter plaatse is en de omgeving heeft beveiligd, omdat er nog steeds sprake kan zijn van een aanval of gevaar. Vaak wachten we dus tot de situatie veilig is voordat we ingrijpen», getuigt Eric Schweitzer. Dr. Marie-Astrid de Villenfagne vervolgt: «Het is uiteraard niet de bedoeling om in een hinderlaag te lopen en onszelf in gevaar te brengen.»

Maar voor het zorgpersoneel komt het gevaar overigens niet noodzakelijkerwijs van het slachtoffer van de schietpartij zelf. «Zal een getraumatiseerde patiënt die op de spoedeisende hulp binnenkomt ons in gevaar brengen? Nee. Het zijn veeleer bepaalde agressieve patiënten die voor problemen kunnen zorgen. En met agressieve patiënten hebben we inderdaad vrij regelmatig te maken.» Voor situaties waarin een specifieke dreiging wordt vastgesteld, beschikt het ziekenhuis over eigen beveiligingsmedewerkers, die indien nodig de politie kunnen inschakelen. Maar de aanwezigheid van politieagenten in het ziekenhuis is geen uitzondering. De politie begeleidt doorgaans patiënten die het slachtoffer zijn van een verkeersongeval of een geweldsmisdrijf, om de nodige vaststellingen te kunnen doen, met name wanneer de feiten zich op de openbare weg hebben afgespeeld.

In de loop der jaren heeft het ziekenhuis overigens zijn procedures in samenwerking met de ordestrijdkrachten aangescherpt. «Wij werken met hen samen en er wordt een nieuwe opleiding opgezet. Er zijn al voorafgaand overleggen geweest over de manier waarop de instelling in dit soort situaties kan worden beveiligd», vertelt Eric Schweitzer. Dit werk is met name na de aanslagen verder ontwikkeld, maar is tegenwoordig aangepast aan elke situatie waarin zich een gevaarlijke persoon of een andere dreiging binnen de instelling voordoet. Wat het zorgpersoneel betreft, blijft de prioriteit liggen bij de zorgverlening. «Ik moet zeggen dat de beveiliging tegenwoordig haar werk doet. Wanneer wij een patiënt verzorgen, denken wij niet aan onze eigen veiligheid», benadrukt dr. Marie-Astrid de Villenfagne.

Een expertise die zijn prijs heeft

Achter deze tot in de puntjes georganiseerde structuur schuilt ook een financiële realiteit. «Het feit dat we een Traumacentrum hebben, levert het ziekenhuis geen geld op. Er is hiervoor geen federale financiering», merkt verpleegkundige Vivian Yaz op. Tot op heden bestaan er nog geen federale criteria van de FOD die het mogelijk maken om deze status rechtstreeks te financieren. De benodigde accreditaties en investeringen blijven dus ten laste van het ziekenhuis.

Wat overblijft, is wat niet in een begroting kan worden gemeten: de ervaring. In Saint-Pierre maken ernstige trauma’s deel uit van het dagelijks leven. De teams krijgen er dagelijks regelmatig mee te maken. «Onze expertise is van groot belang. Bovendien worden we steeds beter in wat we vaak doen», vat Vivian Yaz samen.